• Polscy archeolodzy odkryli arabski dokument potwierdzający istnienie króla Qaszqasza, dotąd znanego jedynie z legend.
• Znalezisko pochodzi z budowli określanej przez lokalnych mieszkańców jako Dom Króla, co potwierdza przekazy ustne.
• Dokument dostarcza unikatowych informacji o życiu społecznym i procesie arabizacji w średniowiecznej Dongoli.

Odkrycie, które zmienia historię: polscy archeolodzy potwierdzają istnienie króla Qaszqasza w Starej Dongoli

Stara Dongola, położona na wschodnim brzegu Nilu w Sudanie, od lat fascynuje badaczy z całego świata. W średniowieczu była stolicą Makurii – jednego z najważniejszych państw afrykańskich, które przez wieki stanowiło centrum polityczne, religijne i kulturowe regionu. Od ponad sześciu dekad polscy archeolodzy i historycy prowadzą tu intensywne badania, odkrywając kolejne warstwy historii i codziennego życia dawnych mieszkańców.

Sensacyjne znalezisko w Domu Króla

Podczas najnowszych wykopalisk polska ekipa natrafiła na wyjątkowy arabski dokument, który potwierdza istnienie króla Qaszqasza – władcy, którego dotąd znano jedynie z krótkich, hagiograficznych wzmianek z XIX wieku. Dokument ten odnaleziono w monumentalnej budowli, którą lokalni mieszkańcy do dziś nazywają Domem Króla. To właśnie w tym miejscu, wśród śladów luksusowego życia – tkanin bawełnianych, lnianych i jedwabnych, wyrobów z kości słoniowej i rogu nosorożca – archeolodzy natrafili na ponad 20 arabskich dokumentów, w tym rozkaz wydany w imieniu Qaszqasza.

Dokument, który przemówił po wiekach

Odnaleziony rękopis sporządzono na papierze i – co niezwykłe – przetrwał do naszych czasów w całości. To rzadkość, bo większość podobnych znalezisk zachowała się jedynie fragmentarycznie, co utrudnia ich interpretację. Analizą dokumentu zajmuje się Tomasz Barański, arabista z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego (CAŚ UW). Jak podkreśla, pismo to, choć dotyczyło spraw trywialnych, daje unikatowy wgląd w relacje społeczne i ekonomiczne królestwa Dongoli w okresie intensywnej arabizacji i islamizacji.

– Pisemny rozkaz króla Qaszqasza dowodzi istnienia tej postaci historycznej, znanej wcześniej jedynie z legend. Dzięki temu dokumentowi możemy lepiej zrozumieć, jak funkcjonował system królewskiego patronatu i jak zarządzano podziałem dóbr oraz prestiżem społecznym – komentuje Barański.

Język, kaligrafia i znaczenie dokumentu

Analiza języka i stylu pisma wskazuje, że arabski nie był jeszcze językiem ojczystym dla mieszkańców Dongoli. Dokument napisano niestandardowymi formami gramatycznymi, a kaligrafia zdradzała niedoskonały warsztat skryby. Co więcej, nieregularny kształt papieru sugeruje, że tekst mógł być jedynie szkicem oficjalnego rozkazu. Mimo to, jego wartość historyczna jest nie do przecenienia.

Najważniejszym wnioskiem płynącym z tego odkrycia jest fakt, że język arabski był już używany przez skrybów na dworze królewskim na przełomie XVI i XVII wieku. Nie wiadomo jednak, czy był powszechny w mowie codziennej, zwłaszcza poza elitarnymi kręgami, gdzie zapewne nadal dominował lokalny język nubijski.

Znaczenie dla badań nad arabizacją i islamizacją Sudanu

Odkrycie dokumentu w Domu Króla ma także ogromne znaczenie dla badań nad procesem arabizacji i islamizacji Sudanu. Potwierdza ono, że proces ten był stopniowy i niejednorodny, a lokalne tradycje i języki przez długi czas współistniały z nowymi wpływami kulturowymi. To ważny punkt odniesienia dla naukowców analizujących tempo i zakres przemian społecznych w regionie.

Współpraca z lokalną społecznością i żywa legenda króla Qaszqasza

Badania prowadzone przez CAŚ UW to nie tylko archeologia, ale także współpraca z mieszkańcami Dongoli i okolic. – Są oni naszymi partnerami w tych badaniach. Uczymy się od siebie nawzajem i wymieniamy się wiedzą – podkreśla prof. Artur Obłuski, kierownik projektu. Co ciekawe, postać króla Qaszqasza wciąż żyje w lokalnych legendach, a jego potomkowie nadal zamieszkują okolice Dongoli. To pokazuje, jak silnie przeszłość przenika do współczesności i jak ważne są ustne przekazy w zachowaniu dziedzictwa kulturowego.

Nowy rozdział w historii Makurii

Odkrycie arabskojęzycznego dokumentu z Domu Króla w Starej Dongoli otwiera nowy rozdział w badaniach nad historią Makurii i całego regionu. Potwierdzenie istnienia króla Qaszqasza to nie tylko spełnienie marzeń wielu historyków, ale także dowód na to, że wciąż wiele tajemnic czeka na odkrycie pod piaskami Sudanu. Polscy archeolodzy po raz kolejny udowadniają, że ich praca ma kluczowe znaczenie dla poznawania i rozumienia przeszłości Afryki.

źródło: RMF MAXX/PAP